मन दी गाल ( 25.08.2019 )
मैडे प्यारे देशवासियों ,नमस्कार । साडा देश इन्हां डिअहां हिक पासे मींह दा आनंद घिनदा पये, ते डूझे पासे, हिंदुस्तान दे हर कोने इच, कई न कई तरां दे उत्सव, ते मेले, डिवाली तई समकुझ ईवे ही चलदा हैं। शायद साडे पुरखियां ने रुतां दे चक्र, अर्थ चक्र ते समाज इच जीवंड दी व्यवस्था कूं चंगी तरां इवे ढाल डिते के कई वी परिस्थिति इच, समाज इच, कंडई वी (आलस) न आवे । पिछले डिहां असां लौकां ने कई उत्सव मनाएन । कल हिंदुस्तान भर विच श्री कृष्ण जन्माष्टमी महोत्सव मनाया गिआ । कई कल्पणां कर सगदा है के कैझा व्यकितत्व थिआ होसी, के अज हज़ारा साला दे बाद वी, हर उत्सव, नवापन घिन के आंदा है, नवीं । प्रेरणा घिन के आंदा है, नवीं ऊर्जा घिन के आंदा है, ते हज़ारा साल पुराणा जीवण ऐझा के जेड़ा अज वी समस्या वां दे समाधान वास्ते उदाहरण डे सगदा होवे, प्रेरणा डे सगदा होवे, हर कुई व्यक्ति, श्री कृष्ण दे जीवन इचु ही अज दी समस्यावां द समाधान लभ सगदा है । इतना सामरथ होवंण दे बावजूद वी कंउई ओ रास इच रम वैदे हून, ते कंड कंडई गईयां दे विच, ते कंडई ग्वालां दे विच, कंडई खेल-कूद करणां, ते कंडर्र बंसरी वजावणां, न जाणे विविधतावां नाल भरिया ऐझा व्यक्तित्व, अप्रतिम सामरथ दा धनी, लेकन, समाज शक्ति कूं समर्पित, लोक शक्ति कूं समर्पित, लोक संग्राहक दे रूप विच, नवे कीर्तिमान कूं स्थापित करण वाला व्यक्तित्व । मित्रता कैझी होवे, तां सुदामा आली घटना कौन भुल सगदा है ते युद्ध भूमि इच, इतनी सारी महानता दे बावजूद वी, सारथी दा कम स्वीकार कर घिनणा । कंडई चट्टान चावंड दा, कंडई भोजन दे पत्तल चावण दा कम, यानि हर चीज इच हिक नवापन जिहां महसूस थीदां हे ते ईहं वास्ते, अज, जैडे बेले, मै तुआडे नाल गाल करेंदा पिया हां, तां, मैं, डूं मोहन दे पासे, मैडा ध्यान वेंदा है। हिक सुदंशर्न चक्रधारी मोहन,ते डूझे चरखाधारी मोहन। सुदर्शन चक्रधारी मोहन जमना दे किनारेकू छोड के, गुजरात दे समन्दर दे किनारे ते वंत के द्वारिका दी नगरी इच स्थिर थए, हन ते समन्दर दे किनारे पैदा थीए मोहन जमना दे किनारे ते आके, दिल्ली इच जीवण दी , ( आखिरी छेकडी) सा घिनदे हेन। सुदशर्न चक्रधारी मोहन ने ऊंह वेले दा हालात इच, हजारा साल पैले वी, युद्ध कूं टालंण वास्ते, संधर्ष कूं टांलण वास्ते, अपणी बुद्धि दा, अपने कर्तव्य दा, अपणे सामरथ दा, अपणे चिंतण दा भरसक उपयोग कीता हाई ते चरखाधारी मोहन ने, वी, तां हिक ऐझा रस्ता जुंणिया, स्वंत्रता वास्ते मानवीय मूल्य दे जतन वास्ते, व्यकितत्व दै मूल तत्वां कूं सामरथ डेवे-इंदे वास्ते अजादी दी जंग कूं हिक ऐझा रुप दिता-ऐझा मोड दिता, जेडा पूरे विश्व वास्ते अजूबा हाई अंज वी अजूबा है। निस्वार्थ सेवा दा महत्व होवे, ज्ञान दा महत्व होवे या वल जीवण दे तमाम उतार-चढाव ( अच-झिक) दे विच मुस्करांदे होए अंधा वंघण दा महत्व होवे, ऐ असां, भगवान कृष्ण दे संदेश तूं सिख सगदे है, ते ईहं वास्ते तां, श्री कष्ण, जगदगुरु दे रुप इच वी जांणें गए हेन, कृष्ण वन्दें जगदगुरुम।
अज जेडे वेले असां उत्सवां दी चरचा करेदे पये हां, तां, भारत हिक ए वडे उत्सव दी तिआरी इच लगिया होए ते भारत ही नई, पूरी दुनीया इच ऊंहदी चर्चा है।मैडे पिआरे देश वासियों, में गाल करेदां पिआ हां, महात्मा गांधी दी 150वी जयंती। 2 अकतूबर 1869, पोरबन्दर, समन्दा दै किनारे ते, जैकूं अज असां कीर्ति मंदिर आघे हो, ऊहं छोटे जेदें घर इच हिक व्यक्ति नई, हिक युग दा जन्म थिआ हाई, जै ने मानव इतिहास कूं नवां मोड डिता, नवे कीर्तिमान स्थापित करवा डिते। महात्मा गांधी नाल हिक गाल हमेशा जुडी रही हिक तरांनाल ओ उन्हां दे जीवण दा हिस्सा बणी रही तेओ हाई सेवा, सेवा भाव, सेवा दे प्रति कर्तव्य पराणता।
उन्हां दा पूरा जीवन देखों, तां,South Africa इच उनां समुदायां दे लोकां दी सेवा कीती, जेडे नस्लीय भेद-भाव दा सामणां करेदें पए हन। उहं युग इच ओह गाल छोटी न हाई, जी। उन्हांने उनां किसानां दी सेवा कीती, जिन्हां दे नाल चम्पारण विच भेद-भाव कीता वेदां हाई, उन्हां ने उन मिल मजदूरां दी सेवा कीती जिन्हां कूं सही मजदूरी नही मिलदी पई हाई, उन्हांने गरीब, बेसहारा, कमजोर ते भूखे लोकां दी सेवा कूं अपणे जीवण दा परम कर्तव्य मान्या हाई। रक्त-पित दे सम्बन्धां विच कितनी भ्रमणावां हन, उन भमणावां कूं नष्ट करण वास्ते (आप) रक्त-पित नाल ग्रस्त लोका दी सेवा खुद करेंदे हन, ते स्वयं दे जीवण इच, सेवा दे माध्यम नाल, उदाहरण प्रस्तूत करें दे हन। सेवा, उन्हो ने शब्दां इच नही, जी करके सिखाई हाई। सच दे नाल गांधी दा जितना अटूट नाता रिहा है, सेवा दे नाल वी गांधी दा उतना ही अनन्य अटूट नाता रिहा हाई। जै कई कू, जैडे वेले, जिथा वी जरूरत पई, महात्मा गाधी सेवा वास्ते हमेशा उपस्थित रहेन। उन्हां ने न केवल सेवा ते बल डिता बल्कि उहंदे नाल जुडे आत्म-सुख ते वी ज़ोर डिता। सेवा शब्द दी सार्थकता इहदे अर्थ विच है कि उनहं कू आनंद नाल कीता वंगे –सेवा परमो धर्म: । लेकिन नाल-नाल उत्कृष्ट आनंद स्वान्त: सुखाय इंह भाव दी अनुभूति वी सेवा विच अन्तर्निहित है । ऐ, बापू दे जीवन कालू असां भली भातिं समझ सगदे है। महात्मा गांधी, अनगिणत भारतीयां दी आवाज़ तां बजे हन, लेकिन मानव मूल्य ते मानव गरिमा दे वास्ते, हिक तरां नाल ओ, विश्व दी आवाज़ बंण गए हन महात्मा गांधी दे वास्ते, व्यक्ति ते समाज, मानव ते मानवता, एहो ही सब कुझ हाई वास्ते, व्यक्ति ते समाज, मानव ते मानवता, एंहो ही सब-कुझ हाई। भावें, अफ़ीका इच phoenix farm होवे या Tolstoy farm, साबरमती आश्रम होवे या वर्धा सब झावां ते, अपणे हिक अनौखे अदाजं इच, समाज संवर्धन community mobilisation ते हमेशा उन्होंने बल डिता । ऐ मैडा बऊं वडा सौभाग्य रिहा है, कि, मौकुं, पूज्य महात्मा गांधी नाल जुड़ी कई महत्वपूर्ण झावां हो वग के नमन करण दा अवसर मिलिया है । मैं आख सगदा हां कि गांधी, सेवा भाव नाल-संगठन भाव कुंवीबल डेदे राहदे हन । समाज सेवा ते समाज संवर्धन community service ते community mobilesation ऐ ओ भावना जैयूं असां अपणे व्यवहारिक जीवन इच लावणा है । सही अर्था इच, इंहा महात्मा गांधी कूं सच्ची श्रद्धाजंलि है, सच्ची कार्याजंलि है । इंह तरा दे अवसर तां बऊं आंदे हेन, असां जुड़दे वी हैं, लेकिन क्या गांधी 150? ईवें ही आके चली वगे, साकू मंजूर है क्या? जी नहीं देशवासियों । असां सारे, अपने आप कौलू पूछूं, चिंतन करूँ, मंथन करूँ सामूहिक रूप नाल गल-बात करूँ । असां समाजदे ते लोकां दे मिल के, सारे वर्गा दे नाल मिल के, सारी उमरां दे लोकां दे नाल मिल के गांव होवे, शहर होवे आदमी होवे, त्रीमत होवे, सब दे नाल मिल के, समाज वास्ते, क्या करूँ-हिक व्यक्ति दे नाते, मैं उन्हां प्रयासा इच क्या जोडां । मैडी तरफूं Value Addition क्या होवे ? ते सामूहिकता (कढ़) दी अपणी हिक ताकत होंदी है । इंह पूरे,गांधी 150, दै कार्यक्रमां विच, कढ़ (सामूहिकता) वी होवे, तै सेवा वी होवे । क्यूं न, असां मिलकर पूरा मुहल्ला निकल पोवे । जेकर साडी फुटबाल डी टीम है, ते फुटबाल दी टीम,फुटबाल ता खेडसी ही, लेकिन हिक-अध गांधी दे आदर्शा दे अनुरूप सेवा दा कम वी करेसी । साडी Ladies Club है । आधुनिक युग दे Ladies Club दे जो कम होंदे हेन औ करेंदे राहंसू, लेकिन Ladies Club दीयं सारिया सखियां दे नाल मिलके कुई न कुई हिक सेवा दा कम वी नाल मिलके कर घिनसूं । बऊं कुंझ कर सगदे हैं । पुराणियां किताबा कढियां करके, गरीबा कुं वंडो ,ज्ञान दा प्रसार करो ते मैं मनदा हां शायद 130 करोड़ देशवासियां दे कौल,130 करोड़ कल्पनावां हेन,130 करोड़ उपक्रम थी सगदे हेन । कुई सीमा कैनई, जों मन इच आवे, बस सदइच्छा होवे, सदहेतु होवे सद्याव होवे ते पूर्ण समरपण भाव दी सेवा होवे ते ओ वी स्वात : सूखाय :- हीक सद्भाव अनन्य आनंद दी अनुभूति वास्ते होवे।
मैडे प्यारे देशवासियों, कुझ महीने पैले, मैं गुजरात इच दांडी गिआ हम, आज़ादी दे आंदोलन इच ‘नमक सत्याग्रह’ दांडी, हिक बऊं ही वडा महत्वपूर्ण Turning Point हाई । दांडी इच, मैं महात्मा गांधी कुं समर्पित अति आधुनिक हिक Museum दा उद्घाटन कीता हाई । मैडे, तुसांकू जरूर आग्रह है कि, आप वी, आवण आले समय इच महात्मा गांधी नाल जुड़ी कई न कई झा दी यात्रा जरूर करो । ऐ कुई वी झां थी सगदी है जीवें पोरबंदर है, साबरमती आश्रम है, चंपारण है, वर्धादाआश्रम है ते दिल्ली इच महात्मा गांधी नाल जुड़े स्थान होंवण, तुसां जेडे वेले ऐझी जगहां ते वगो तां अपनियां तस्वीरांकूं Social Media ते सांझा जरूर करो, ताकि बऐ लोकं वी ऊंहदे कौलू प्रेरित यीवंण ते उन्हां दे नाल अपनी भावना कूं व्यक्त करण वाले दु-चार वाक्य वी लिखो । अपणे मन दे भीतर तूँ, उठे होए भाव, कई वी वड़ी साहित्य रचना तूं ज्यादा ताकतवर होसन ते हो सगदा है, अज ते समय इच, तुआडी नजर इच, तुआडी कलम नाल लिखे होए गांधी दा रूप, शायद ऐ बऊं relevant वी लगे ।
आवण वाले समय इच बऊ सारे कार्यक्रमां, प्रतियोगितावां, प्रदर्शनियां दी योजणां वी बंणाई गई है। लेकिन इहं संदर्भ इच हिक गाल बंऊ रोचक है जेडी मै तुआडे नाल सांझा करणां चाहदां हां । Venice Biennale नां दा हिक बंऊ प्रसिदृ आर्ट शो है । जिथां दुनियाभर दे कलाकार जुरेद हेन ।ईहं वारी Venice Biennale दे India pavilion इच गांधी जी दी यादां नाल जुडी बंदु है Interesting प्रदर्शनी लगी हाई । इंहदे विच हरिपुरा Panels विशेष रूप नाल दिलचस्प हाई । तुआकू याद हो सी कि गुजरात दे हरीपूरा इच कांग्रेस दा अधिवेसन थीआ हाई, जियां सुभाष चन्द्र बोस दे जीवन दी घटना इतिहास विच दर्ज है । इनां Art Panels दा हिक बंऊ ही खूबसूरत अतीत है । कांग्रेस दे हरिपुरा Sessian तूं पैले 1937-38 इच महात्मा गांधी ने शांती निकेतन कला भवन दे तत्कालीन प्रिंसिपल नंदलाल बोस कूं आमांत्रित कीता हाई । गांधी जी चाहदें हन की वे ओ भारत इच राहंवण वाले लोकां दी जीवनशैली कूं नलां कला दे माध्यम नाल दिखावण ते उन्हं दे Art Work दा प्रदर्शन अधिवेशन दे दौरान होवे , ऐ ओ ही नंद लाल बोस हन जिन्हां दां Art Work साडे संविधान दी शोभा वंधेदा है । संविधान कूं हिक नवी पहचान डेंदा है । ते उन्हां दी ईहं कला साधना ने संविधान दे नाल-नाल नंद लाल बोस कूं वी अमर बणां डिता है । नंद लाल बोस ने हरिपूरा दे आस-पास दे गांव दा दौरा कीता ते अखिर इच ग्रामीय भारत दे जीवन कूं दर्शादे होए कुझ Art कैनवस बणांए । ईह अनमोल कलाकारी दी Venice इच जबरदस्त चर्चा थई . हिक वारी वल गांधी जी दी 150वी जन्य जंयती ते शुभ कामनावां दे नाल, हर हिन्दुस्तानि कौलू कुई न कुई संकल्प दी, मै अपेक्षा करेंदा हां । देश वास्ते, समाज वास्ते, कई होर वास्ते कुझ न कुझ करणा चाहिदा । इयो बाजू कू चंगी। अच्छी, सच्ची, प्रमाणिक कार्याजंलि होसी ।
मां भारती दे सपूतों, तुआकू याद होसी कि पिछले कुछ सालां विच असां 2 अक्टूबर तू पैले लगभग 2 सप्ताह तक देश भर इच स्वच्छता ही सेवा, अभियान चलें दे है । ईहं वारी ऐ ग्यारह सितम्बर तूं शुरु कीसी । इहं दौरान असां अपणे-अपणे घरां तू बाहर निकल के श्रमदान दे जरिए महात्मा गांधी कू कार्याजिंलि डेसूं । घर होवंण या गलियां, चौक-चौराहे होवण या नालियां, स्कूल कालेज तु घिन के सारे सार्वजनिक स्थला ते स्वच्छता दा महाअभियान चलावंणा है । ईहं वार प्लास्टिक ते विशेष जोर डेवंणा है 15 अगस्त कूं लाल किले तू मै ऐ आखिया जैडे उत्साह ऊर्जा दे नाल सवा-सौ करोड देसवासियां ने स्वच्छता दा अभियान चलाया । खुले इच शौच तूं ( मुक्ति) छुटकारे वास्ते कम कीता। उही तरहां साकू सारिया तूं मिलके single use Plastic दे इस्तेमाल कूं खत्म कंरणा है । ईह मुहिम कु घिन के समाज दे सारे वर्गा इच उत्साह है । मै कई व्यापारी भींणी-भिरावां ने दुकान तै तरण तीला दिती है । हिक Place Card ला डिता है। जै दे ते ऐह लिखियां है कि ग्राहक आपण थैला नाल छिन के आवे । इंह दे नाल पैसा वी बचसी ते पर्यावरण दी रक्षा इच तुसां आपणा योगदान वी डे सकसो । ईहं वारी 2 अक्टूवर कूं जैदे बापू दी 150 वी जयंती मनेसू तां इंह अवसर ते असा उन्हां तू न केवल खुले इच शौच मुक्त भारत समर्पित करेसूं बल्कि ऊहं डीदं पूरे इच प्लास्टिक दे खिलाफ हिक नवे जन आदोलन दी नीव रेखसू । मै समाज दे सारे वर्गा तू, हर गांव, कस्वे विच ते शहर दे निवासियों कू अपील करेदां हा, हथ जोड के प्रार्थना करे दा हां कि ईंह साल गांधी जयतीं, हिक तरहां नाल साडी ईहं भारत माता कूं प्लास्टिक कचरे कौ लू मुक्ति दे रुप इच असां मनाए । 2 अकतूबर विशेष दिवस दें रुप इट मनांवू । महात्मा गांधी जयती दा उहं हिक विशेष श्रमदाण दा उत्सव बंण वगे । देश दी सारी नगर पालिका, नगर-निगम, जिला प्रशासन. गाम पंचायत सरकारी-गैर-सरकारी सारियां व्यवस्यावं । सारे संगठन हीक-हिक नागरिक हर कई कू मैडा अनुरोध है कि प्लास्टिक कचरे दां वास्ते उचित व्यवस्था होवे। मैं कू बी अपील करेंदा हां कि जड़ण ऐ सारा घढ्ढा थी वगें ता इहं दे उचित निस्तारण वास्ता अगुं आओ दी व्यवस्था थीवे । इंहकू रिसाईकल कर सरदे है। इदे नाल ईधन बणावां वंग सगदे। इहं तरहां ईहं दिवाली तक तथा असां इहं प्लास्टिक कचरे दे सुरक्षित निपटारे दा कम वी पूरा कर सगदे है। बस संकल्प चाहिदा । प्रेरणा वास्ते ईडे-उडे डेरंवण दी जरुरत नई, गांधी कैलू वडी प्रेरणा क्या थी सगदी है।
मैडे प्यारे देश वासियों, साडे संसकृत सुभाषित हिक तरहां नाल ज्ञान दे रत्न होदे हेन । साकूं जीवन इच जो चाहिदा ओह ऊथू मिल सगदा है । इन्हां डीआं तां मैडा सपंर्क बंडा घर थी गिआं है लेकिन पैले मैडा सपंर्क बऊं हाई । अज मैं हिक संस्कृत सुभाशित दी हिक बऊं महत्वपूर्ण गाल कूं स्पर्श करणां चाहदां है ते ऐ सदियां पैले लिखियां गईयां गाल्ही हेन, लेकिन अज वी, इनां दा कितना महत्व है
हिक उत्तम सुभाषित है ते ऊहं सुभाषित ने आरण्या है ।
‘पृथिव्या त्रिणि रत्नानि जलमन्न्म सुभाषितम मूढै पाषाणखण्डेषु रत्नसज्ञां प्रदीयते’ ।।
यानि के प्रथ्वी ते जल, अन्न ते सुभाषित ऐ तै रत्न हेन । मूर्ख लोग पत्थर कू रत्न आधे हन । साडी संस्कति विच अन्न दी बऊं अधिक महिमा रही है । एथा तक की असां के अन्न दे भिन्न ज्ञान कूं विज्ञान इच वदल दिता है। संतुलित ते पोषक भोजण साडे सारियां वास्ते जरुरी है । विशेष रुप नाल त्रीमती नवे जन्मे बालां वास्ते, क्यू कि ऐ ही साडे समाज दे भविष्य दी नीव हेन । पोषण अभियान दे अन्तर्गत पूरे देश भर इच आधुनिक वैज्ञानिक तरीकियां नाल पोषण कू जन आन्दोलन वणाया वैदा पिया है । लोग नवें ते दिलचस्प तरीकियां नाल कुपोषण नाल लडाई लडदे पए हेन । कंउर्र मैडे धियान इच हिंक गांल सांमणे रखी गई हाई। नासिक दे अन्दर मुटठी भर धान्य हिक वडा आदोलन थी गिया हाई । इहदे विच फसल कटाई दे दिआं विच आंगनवाडी सेविकावां लोकां कौलू हिक मुट्टी अनाज कटठा करेदियां हन। इहं अनाज दा उपयोग, बाला ञीयतां वास्ते गरम भोजन बणावण विच कीता वेदा है इंहदे इच दान करण वाला व्यक्ति हिक तरहां नाल जागरुक नागरीक, समाज सेवक वंण वेदां है । इंह दे बाद ओह ईह ध्येय वास्ते आपके आप ही समर्पित की वेदां है। ऊंह आंदोलन दा ओह हिक सिपाही वंण वेदां है। असा सारिया परिवारां विच हिन्दुस्तान दे हर कोने इच अन्न प्राशन संस्कार दे बारे सुविधा होसी । ऐ संस्कार ( उहं वेले कीता वैदे जैड़े वेले बालो कुं पैली वार ठोस आहार खिला वणा शुरू करेंदे है । liquid food नहीं solid food गुजरात ने 2010 विच सोचिया कि क्यूं न ‘अन्न प्राशन संस्कार’ दे अवसर ते बालां कूं complimentary food डिता वगे ताकि लोकां कूं इहंदे बारे जागरूक कीता वग सगे । एह हिक वऊ शान दार पहल हाई, जैकूं हर किथाई अपनाया वंग सगदा हाई । कई राज्यां इच लोग तिथि अभियान चलेंदे हन । जेकर परिवार विच जन्मदिन होवे, कुई शुभ दिन होवे, कुई स्मृतिदिवस होवे, तां परिवार दे लोक पौष्टिक खाणा, स्वादिष्ट खाणा बना के आंगनवाडी इच वैंदे हेन, स्कूलां इच वेंदेन ते परिवार दे लोक खुद बालां कुं खाणा परोसदे हें ते खवें दे हन । आपणा आनंद वी वंडेदे हन ते आनंद इच इजाफा करें दे हन । सेवा भाव ते आनंद भाव दा अदभुत मिलन नजर आंदा है । साथियों, ऐझीयाँ कई सारियाँ छोटियां छोटियां चीजाँ हेन जेदें नाल साडा देश कुपोषण दे खिलाफ हिक प्रभावी लड़ाई लड़ सगदा है । अज, जागरूकता दे अभाव इच, कुपोषण नाल, गरीब वी, ते सम्पन्न वी हुएं तरहां दै परिवार प्रभावित हेन । पूरे देश इच सितंबर महीना ‘पोषण अभियान’ दे रूप इच मनाया वैसी । तुसां जरूर इहंदे नाल जूडो, जाणकारी धिनो, कुझ नवां जोड़ो । तुसां वी योगदान डेवो । जेकर तुसां हिकाध व्यक्ति कूं वी कुपोषण तु बाहर धिन आंदे हो, मतलब असां देश कुं कुपोषण तु बाहर धिन आए है ।
हेलो सर, मेडा नां सृष्टि विद्या है ते मैं 2nd year दी student हां । सर, मैं Twelve August कुं तुआडा episode डिठा हाई, bear grylls दे नाल जैदे इच तुसां आए हावे । तां सर मैकू तुआडा ओ episode देख के बऊं चंगा लगिया । first of all तां ऐ सुणं के अच्छा लगा कि तुआकुं साडे nature wildlife and Environment दी कितनी ज्यादा फिकर है, कितनी ज्यादा केयर है, ते सर मौकुं बऊं चंगा लगिया तुआकूं इहं नवे रूप इच, हिक Adventurous रूप इच देख के । तां सर मैं जाँणना चांहदी हां कि तुआडा इहां episode दे दौरान experience कैझा रिहा ते sir last इच हिक गाल बिचा add करणा चाहसां कि तुआडा fitness level देख के साडे जेहें youngster बऊं ज्यादा impress ते बऊं ज्यादा motivate पय हेन, तुआकुं इतना fit and fine देख के ।
सृष्टि जी, तुआडे फोन काल वास्ते धनवाद । तुआडी ही तरां हरियाणा । इच, सोहना तुं के के पांडेय जी ते सूरत दी ऐश्वर्या शर्मा जी दे नाल, कई लोका ने Discovery channel ते दिखाए गए । ‘man vs wild episode’ दे बारे जाणना चाहंदे हन । ईहंवारी जैडे वेले ‘मन दी गाल’ वास्ते मैं सुचेदा पिया हम तां मैकुं पक्का भरोसा हाई कि इहं बारे बऊं सारे सवाल आसन ते थिआ वी ईवे ही ते, पिछले कुझ हफ़्तियां इच मैं जिया वी गिया, लौका नाल मिलया हाँ उथां ‘man vs wild’ दा वी जिक्र आ ही वेंदा है । इहं हिक episode नाल मैं न सिर्फ हिंदुस्तान दुनिया भर दे युवावां नाल जुड़ गिया हां । मैं कई सोचिया न हाई कि युवा दीलां इच इहं तरहां नाल मैडी झां बण वैसी । मैं कंडई नाल सोचिया कि साडे देश दे, ते दुनिया दे युवा कितनी विविधता भरी चीजाँ दी तरफ ध्यान देंदे हेन । मैं वी कउई सोचिया नाइधि कउई दुनिया भर दे युवा दे दिलां कूं घूवण दा मैडी ज़िंदगी इच अवसर आसी । ते होंदा क्या है? हाली पिछले सप्ताह मैं भूटान गिआ हम। मैं डिठा हैं के प्रधानमंत्री दे रूप इच मेंकू जडंण ते जियां वी वजण दा अवसर मिलिया ते अंतर्राष्ट्रीय योग दिवस दे कारण एह स्थिति बण गई है के दुनिया इच जैंदे कौल वी वेंदा हाँ, बांधा हाँ तां कुई न कुई पंज सत मिनट तां योग दे संबंध इच मेडेकौलूं सवाल जवाब करेंदे ही करेंदे हेन । शायद ही दुनिया दा कुई वडा ऐसा नेता होसी जै मैंडें नाल योग दे संबंध इच चर्चा न कीती होवे ते ए सारी दुनिया पिचु मेडा अनुभव आया है। लेकिन इन्हां डिआं हिक नवा अनुभव वी आंदा पिया है जो वी मिलदा है जीयां वी गाल काण दा मौका मिलदा है। ओह wildlife दे विषय इच चर्चा करेंदा है Tiger, Lion Environment दे संबद्ध इच चर्चा करेंदा है। जीव सृष्टि ते मैं हैराण हां की लौंका दी कितनी रुचि हौंदी है। Discovery ने ईंह कार्यक्रम कूं 165 देशां विच उन्हे दी भाषा ईच प्रसारित करण दी योजना बणाई है। अज, जंडण पर्यावरण, ग्लोबल वार्मिंग,क्लाइमेट चेंज हिक वैश्विक मंथन दा दौर चलदा पिया है। मेंकु आशा है कि ईंह वेले एह कार्यक्रम भारत दा संदेश, भारत दी परंपरा। भारत दे संस्कार यात्रा विच प्रकृति दे प्रति संवेदनशीलता इंहा सारियाँ गाल्हीं नाल विश्व कूं परिचित करावण इच एह Discovery channel दा ऐ एपिसोड बऊँ मदद करेसी ऐसा मेडा पक्का विश्वास बण गिया है ते साडे भारत इच climate justice ते clean environment दी दिशा इच उठाए गए कदमा कूं हूण लोक जाणना चांहंदे हेन। लेकिन हिक बई interesting गाल है कुझ लोक संकोच दे नाल वी मेंकू हिक गाल जरूर पुछदे हेन कि मोदी जी डसो तुसां हिन्दी बुलेंदे पये हावे ते कि Bear Grylls हिन्दी जाणदे नई, ते इतनी छेती –तूआडे आपस इच गल बात किंवे यींदी हाई? ए क्या बाद इच Edit किता गिया है। ए इतना वल वल shooting किया है। क्या किया है। वडी जिज्ञासा नाल पुछदे हें। डेखो , इंदे इच कोई रहस्य कैनी। कई लोकां दे मन विच ए सवाल हैं तां मैं ईंह रहस्य कूं खोल डेंदा हां। ऊहें तां रहस्य है ही कैना। Reality तां एह है Bear Grylls दे नाल गल-बात इच technology दा भरपूर इस्तेमाल किता गिया है। जींवे ही मैं कुझ बुलेंदा हम तां तुरंत ही अंग्रेजी इच Simultaneous अनुवाद कि वेंदा हाई। Simultaneous Interpretation Cordless होंदा हाई ते Bear Grylls दे कन विच हिक छोटा जिहाँ Instrument लगिया होया हाई। तां मैं बुलेंदा हम हिन्दी लेकिन ऊहकूं सफाई डेदी हाई अँग्रेजी, ते कारण संवाद बऊँ आसान कींथी वेंदा हाई ते technology दा एहो ता कमाल है। ईंह show दे बाद वडी सरंका इच लोक मेंकू जिय कार्बेट, नेशनल पार्क दे विषय इच चर्चा करेंदे नज़र आए हेन । तुंसा लोकवि nature ते wild life ते जन्य-जींवा नाल जुड़ी झाँवा ते जरूर बगो। मैं पैले वी अरिवया है। मैं जंसा आधा हां तुआकू। अपणे जीवण इच North East जरूर वंगो। क्या प्रकृति है ऊथां? तुसां डेधे रह वैसो। तुआडे भीतर दा विस्तार जरूर थी वैसी। 15 अगस्त कूं लाल किले तू मैं तुसां सबकूं आग्रह किता हाई कि अगले 3 साल इच, धरट-तूँ-धर 15 झांवा ते भारत दे अन्दर 15 स्थाना ते पूरी तरह 100% tourism वास्ते ही, एझे 15 स्थाना ते वगो, डेखो, अध्ययन करो परिवार कूं घिन वगो कुझ समय ऊथां बिताओ। विविघातवां नाल भरिया होआया देश, तुआकूं विए विविघातवां हीक शिक्षक दे रूप इच, तुआकू वी, अंदर तक विविघातवां नाल भर डेसी। तुआडे आपणे जीवन दा विस्तार किसी। तुआडे चिंतन दा विस्तार किसी। ते मेडे ते भरोसा करो हिंदुस्तान दे भीतर ही ऐसे स्थान हेन, जिंथु तुसां नवी स्फूर्ति, नवां उत्साह, नवी उमंग, नवी प्रेरणा घिन के आसो ते हो सगदा है कि कुझ स्थाना ते वल-वल वंजण दा मन तुआडा वी होसी तुआडे परिवार दा वी होसी ।
मैंडे प्यारे देशवासीयो, भारत इच पर्यावरण दी care ते concern यानि डेखभाल दी चिंता स्वाभाविक नज़र आंदी है। पिछले महीने मेंकू देश विच Tiger census जारी करण दा सौभाग्य मिलिया हाई। क्या तुसां जाणदे हो कि भारत विच कितने बाघ हेन? भारत विच बाघा दी आबादी 2967 है। Two thousand nine hundred sixty seven कुझ साल पैले इहंदे कौलू अधे वी वडी मुश्किल इच हना अंसर बाघा कूं घिन के 2010 इच रूस दे Saint Petersburg विच Tiger Summit थिया हाई। ईहंदे विच दुनिया इच बाघा दी घटदी संख्या कूं घिन के चिंता जाहिर करेंदे होए हिक संकल्प गिदा गिआ हाई। एह संकल्प हाई Twenty, Twenty Two, 2022 तक पूरी दुनिया इच बाघा दी संख्या डुगनी करणा। लेकिन ऐ New India है, असां लक्ष्या कूं जल्दी तू जल्दी पूरा करेंदे है। असां 2019 विच ही आपके इंथा Tiger दी संख्या डुगनी कर डिती है। भारत इच सिर्फ बाघा दी संख्या ही नहीं बल्कि Protected Areas ते Community reserves दी संख्या वी वधी है। जडण मैं बाघा दा data release करेंदा पिआ हम तां मेंकू गुजरात दे शेर देशो दी वी याद आई जैडे वेले मैं ऊथां मुख्यमंत्री दा दायित्व संभालिया हाई। तां गिर दे जगलां इच शेरा दा habitat सिकुड़दा पिआ हाई। उन्हा दी संख्या घट यीदी वेंदी है। असां गिर दे विच हिक दे बाद हिक कई कदम उठाए। 2007 इच ऊथां महिला गार्डस कूं तैनात करण दा फैसला किता। पर्यटन कूं वधांवण वास्ते Infrastructure इच सुधार किते। जडण वी असां प्रकृति ते वन्य जीवो दी गाल करेंदे है तां केवल Conservation दी ही गाल करेंदे है। लेकिन, हुण सांकू Conservation तू अगुं वध के Compassion कूं घिन के सोचणा होसी। सादे शस्त्रा इच इंह विषय इच की वी बऊ चंगा मार्गदर्शन मिलिया है। सदियाँ पैले सादे शस्त्रा विच असां अरिवया हाई।
‘ निर्वनों बह यते व्यघ्रो, निवर्याघ्र घिदयते वनय तस्माद व्याघ्रोवन रज्ञेतु, व्याघ्रं न पालयेत’ ।।
अर्थात जे वन न होंवण ता बाघ मनुष्य दी आबादी इच आवण वास्ते मजबूर थी वेंदेन ते मारे वेंदेन है। ते जंगल इच बाघ न होवण तां मनुख जंगल कटथे उहकूं नष्ट कर डेंदा है ईंह वास्ते असल विच बाघ वन दी रक्षा करेंदा है, न के, वन बाघ दी-कितने वधिया तरां नाल विषय कूं साडे पुरखां ने समझाया है। ईंह वास्ते साकूं अपणे वनां, वानस्पतियाँ ते वन्य जीवां दा न केवल संरक्षण करण दी आवश्यकता है। बल्कि ऐझा वातावरण की बणावणा पौसी जेदे नाल ऊह सही तरीके नाल फल-फूल संकण ।
मैडे प्यारे देशवासियो 11 सितम्वर 1893 स्वामी विवेकानंद जी दे ऐतिहासिक भाषण कू कौण भुल सगदा है । पूरे विश्व दी मानव जाति कूं झकझोर कंरण आला भारत दा ऐ युवा सन्यासी दुनिया दे अन्दर भारत दी हिक तेजस्वी पहचाण छोड के आ गिआ । जैडे गुलाम भारत दी तरफ दुनिया बऊं विकृत भाव नाल डेखदी पी हाई । ऊहं दुनिया कूं 11 सितंबर 1893 स्वामी विवेकानंद जैहै महापुरुष दे शब्दा ने दुनिया कूं भारत दी तरफ डेरवण दा नजरिया बदलण वास्ते मजबूर कर दिता । स्वामी विवेकानंद जी ने भारत दे जेडे सामरथ कू जाणिया हाई असां उहकू जीवण दी कोशिश करु। साडे अन्दर ही सब कुछ है। आत्मविश्वास दे नाल टुर पोवो ।
मैडे प्यारे देशवासियो, तुआकू सबकू याद होसी कि 29 अगस्त कू ‘राष्ट्र खेल दिवस’ दे रुप इच मनाया वैदां है । इंह अवसर ते असां देशभर इच Fit India Movement लांच करण आले है । आपकूं फिर रखणां है देश कू fit बणावणा है। हर हिक बच्चे वास्ते, बजुर्ग, युवा, महिला सब दे वास्ते ऐ वडा Interesting अभियान होसी ते तुआडा आपणा होसी लेकिन अहंदियां बरीकियां अज मै नई डसेदां पिआं । 29 अगस्त दा इन्तजार करो । मै खुद उहं डीहं विस्तार नाल विषय दे बारे में डसंणा आला हां ते तुआकूं जोडे बिना शहवण आला नही है । क्योकि तुआंकू में Fit डेखणा चांहदा हां । तुआकू fitness दे वास्ते जागरुक बणावणा चाहदां है । ते Fit India दे वास्ते, देश दे वास्ते असा मिल के कुझ लक्ष्य की निर्धारित करुं।
मैडे प्यारे देश वासियो, मैकू तुआडा इन्तजार राहसी 29 अगस्त कू Fit India विच । सितंम्बर महीने इच पोषण अभियान इच ते विशेषकर (11 सितंम्बर तू 02 अक्टूबर स्वच्छता अभियान इच। ते 2 अक्टूबर Totally dedicated plastic वास्ते plastic कौलू मुक्ति पावण वास्ते असां सब,घर,घऱ दे बाहर सारियां जगहवां ते पूरी ताकत नाल लग वैसू ते मैकू पता है ऐ सारे अभियान
Social media ते वां घूम मचा देसण । आओ हिक नवी उमगं, नवे संकल्प, नवी शक्ति दे नाल टुर पोवो ।
मैडे प्यारे देशवासियो, अज । मन दी गल विच इतना ही । वल मिलसूं । मै तूआडी गाल्ही दा, तुआडे सुझावां दा इंतजार करेसां। आओ,असां सारे मिल के अजादी दे दीवानीयां दे सपणे दा भारत बणवाण वास्ते गांधी दे सपणियां कू साकार करण वास्ते चल पोवो, स्वान्त: सुखाय: भीतर दे आनंद कू सेवा भाव नाल प्रकट करेदे होए चल पोवो ।
बऊं-बऊं धनवाद
नमस्कार
Comments
Post a Comment